Profiad Rhithwir Dementia - Grant Cymraeg 2050
Profiad rhithwir Cymraeg yn helpu defnyddwyr i ddeall dementia

Mae profiad rhithwir (VR) wedi cael lansio i helpu defnyddwyr i ddeall sut beth yw byw gyda dementia - a hynny’n hollol ddwyieithog.


Wedi’i ariannu gan Arloesi Gwynedd Wledig a Grant Cymraeg 2050 Llywodraeth Cymru, o dan arweiniad Cyngor Gwynedd cafodd y prosiect ei greu gyda’r asiantaeth greadigol bwrpasol Galactig. Mae’r profiad rhithwir yn ceisio ail-greu sut mae cleifion dementia’n teimlo bob dydd.
Yn cynnwys clustffonau a rheolyddion, sy’n edrych fel dwylo, mae’r profiad rhithwir yn caniatáu i ddefnyddwyr droi 360 gradd a gweld golygfa a osodwyd gan y rhaglen rithwir.


Ymhlith y golygfeydd sydd ar gael ar y system mae tasgau syml o amgylch y cartref fel gwneud paned o de yn y gegin; bydd llais trwy’r clustffonau yn siarad yn yr un modd ag y byddai person â dementia yn meddwl e.e. yn dweud wrthych chi am roi tegell trydan ar yr hob, er mwyn cyfleu’r dryswch mae cleifion â dementia’n ei brofi.


Esboniodd Derick Murdoch, Cyfarwyddwr Creadigol asiantaeth greadigol Galactig:

“Mae hwn yn ddefnydd arloesol o dechnoleg profiad rhithiwr i addysgu sgiliau meddal yn y Gymraeg a'r Saesneg. Rydym wedi creu profiad sy'n eich galluogi i ryngweithio â gwrthrychau bob dydd gan ddefnyddio dwylo rhithwir sy'n cynorthwyo defnyddwyr i ymdrwytho’n llawn yn y naratif.”


Mae’r profiad yn ceisio bod mor realistig â phosib fel y gall defnyddwyr gael gwell ymwybyddiaeth a dealltwriaeth o bobl sy’n byw gyda’r clefyd.


Mae arweinydd y prosiect, Meilys Heulfryn Smith, yn egluro pam ei bod yn arbennig o bwysig cael y rhaglen hon yn Gymraeg:

“Pan fydd rhywun yn datblygu dementia, yn aml gallant golli’r gallu i gyfathrebu yn eu hail iaith. Mae’r dechnoleg hon yn creu darlun teimladwy o’r profiad, gan drwytho’r defnyddiwr i mewn i sefyllfa lle maent yn gweld yr angen i weithredu er mwyn rheoli’r dasg, a’r geiriau sy’n gysylltiedig â’r dasg, ond yn methu â’u canfod.
“Mae miloedd o bobl yng Nghymru yn profi’r rhwystredigaeth hyn bob dydd, a gobeithiwn y bydd y profiad rhithwir yn hybu ymwybyddiaeth a dealltwriaeth o’r heriau sy’n dod law yn llaw â’r clefyd hwn.
“Mae dementia yn bwnc anodd a sensitif i lawer o deuluoedd ledled Cymru, ac mae’r prosiect hwn yn rhoi cyfle i aelodau teulu ymdrin â’r mater hwn trwy’r Gymraeg, ac mae gallu defnyddio’ch mamiaith yn ystod cyfnod anodd yn aml yn gysur.”


Cafodd y profiad ei lansio ar y 5ed o Orffennaf 2018 yng Ngaleri Caernarfon. Cafodd y noson ei harwain gan Dafydd Iwan yng nghwmni John Ogwen, Maureen Rhys a Catrin Mara sydd gyda eu lleisiau yn ymddangos ar y profiad rhithiwr.

Roedd Gwion Halam (ennillydd y Goron yn 2017 am ei gerdd ynglyn â Dementia) yno hefyd, ynghyd â Dr Catrin Hedd (arbenigwraig yn y maes Dementia). Roedd cyfle i drio’r profiad rhithiwr yn ystod adloniant ysgafn gan Mared Williams.


Gwnaethpwyd y prosiect yn bosib diolch i gyfraniad o £17,080 gan Arloesi Gwynedd Wledig a £20,000 gan Grant Cymraeg 2050 Llywodraeth Cymru.


Mae’r Grant Cymraeg 2050 yn elfen allweddol o’r Strategaeth Iaith Gymraeg, Cymraeg 2050: Miliwn o Siaradwyr. Mae wedi darparu cyllid ar gyfer prosiectau blaengar a byr dymor sydd â’r nod o gynyddu defnydd dyddiol pobl o’r Gymraeg ac i hyrwyddo technoleg sy’n cefnogi’r defnydd o’r Gymraeg.


Meddai’r Gweinidog y Gymraeg a Dysgu Gydol Oes, Eluned Morgan;

“Mae’r prosiect hwn yn hanfodol er mwyn i bobl sy’n byw yng Ngwynedd ddeall, yn eu mamiaith, yr hyn mae eu hanwyliaid ac aelodau eu cymunedau sy’n byw gyda dementia yn ei brofi.
“Mae’n bwysig bod y fath fater sensitif yn gallu cael ei archwilio yn eu mamiaith ac mae’r prosiect pwysig hwn o fudd mawr i’r achos.”


Cyllidwyd y prosiect hwn yn ranol drwy raglen Cymunedau Gwledig Llywodraeth Cymru - Rhaglen Datblygu Gwledig Cymru 2014-2020, a ariennir gan Lywodraeth Cymru a’r Gronfa Amaethyddol Ewrop ar gyfer Datblygu Gwledig. Caiff hefyd ei ran gyllido gan yr Awdurdod Dadgomisiynu Niwclear (NDA) a Chyngor Gwynedd.

Rhannu'r  dudalen hon

Cofrestra nawr i dderbyn y newyddion diweddara am ddigwyddiadau yn Gymraeg

Yn ôl i'r brig