Paratowyd yr Arddulliadur i roi cyngor ac arweiniad i’r rheini sy’n cyfieithu deunyddiau cyffredinol ar ran Llywodraeth Cymru. Gallwch ei bori yn ôl trefn yr wyddor neu yn ôl adran, neu ei chwilio am eiriau penodol. Byddwn yn diwygio cynnwys yr Arddulliadur ac yn ychwanegu ato’n rheolaidd.

Adrannau

Chwilio Yr Arddulliadur

Pori yn ôl trefn yr wyddor

Nesaf Blaenorol

Y

  • y / yr

    Mae angen rhoi ‘y/yr’ o flaen teitl neu swydd:
    yr Athro Dafydd Dafis
    Jane Davidson, y Gweinidog dros Addysg a Dysgu Gydol Oes
    yr Arglwydd Hutton
    (ond ddim o flaen ‘Arglwydd + enw lle’, ee 'Arglwydd
         Tonypandy')

    Mae angen rhoi’r fannod o flaen enwau ieithoedd:
    y Gymraeg, y Saesneg, yr Eidaleg

    Gyda llythyren fach yr ysgrifennir y fannod mewn teitlau neu enwau lleoedd yng nghanol brawddeg:
    Gwelais ef yn y Bala, nid ‘Gwelais ef yn Y Bala’,
    Anfonwch ef at y Llywydd, nid ‘Anfonwch ef at Y Llywydd’

    Mae angen priflythyren mewn cyfeiriad:
    25 Stryd y Bont, Y Barri

    Geiriau â'r ddeusain 'wy':
    Er cysondeb, arfer y Gwasanaeth Cyfieithu yw glynu at ddefnyddio 'yr' o flaen geiriau sy'n cychwyn â'r ddeusain 'wy', fel 'yr wybodaeth, 'yr Wyddeleg' ac 'yr wynebau'. Am ragor o wybodaeth, gweler Orgraff yr Iaith Gymraeg (tt. 45-7) a Gramadeg y Gymraeg Peter Wynn Thomas, tt. 787-8.

    Cwestiynau adferfol: ‘sut’, ‘pryd’, beth’ etc (gweler hefyd yr erthygl 'cyweiriau')

    • Mae angen cynnwys y geiryn ‘y’ (y rhagenw perthynol traws) yn y cywair ffurfiol:
       Pryd y bydd y Gweinidog yn gwneud datganiad? nid ‘pryd bydd/pryd fydd’
      Mewn cyweiriau eraill (heblaw’r cywair llafar), os penderfynir ei hepgor, rhaid cynnal y ffurf gysefin:
       Sut cafodd y cynllun hwn ei gymeradwyo? nid ‘sut gafodd’
    • Mewn brawddegau perthynol mae angen cynnwys ‘y/yr’ o flaen ‘mae’:
       y siop y mae’r pentrefwyr wedi ei hagor

    Nid oes angen ‘y/yr’ (y geiryn rhagferfol) o flaen ‘mae’ na ‘maent’ ond lle bo angen defnyddio’r cywair clasurol.

  • yr wyddor

    At ei gilydd, er mwyn osgoi dryswch, gwell osgoi defnyddio’r wyddor mewn rhestrau lle bo modd. Defnyddiwch yn hytrach bwyntiau bwled neu gyfrwng gweledol arall, rhifau neu rifau Rhufeinig.
     
    Wrth gyfieithu rhestrau sy’n defnyddio llythrennau’r wyddor, defnyddier yr un llythrennau yn y cyfieithiad. Felly:
    a, b, c, d, e mewn dogfen Saesneg = a, b, c, d, e yn y cyfieithiad.
    a, b, c, ch, d  mewn dogfen Gymraeg = a, b, c, ch, d yn y cyfieithiad.

    Gall fod cyfiawnhad dros beidio â dilyn y rheol hon mewn ambell achos, ee defnyddiwyd yr wyddor Gymraeg wrth gyfieithu pecyn addysg ar gyfer plant ysgolion cynradd.

    Wrth ddrafftio dogfen yn Gymraeg, defnyddiwch yr wyddor Gymraeg.

  • y / yr / 'r

    Mae angen rhoi ‘y/yr’ o flaen teitl neu swydd:
    yr Athro Dafydd Dafis
    Jane Davidson, y Gweinidog dros Addysg a Dysgu Gydol Oes
    yr Arglwydd Hutton
    (ond ddim o flaen ‘Arglwydd + enw lle’, ee 'Arglwydd
         Tonypandy')

    Mae angen rhoi’r fannod o flaen enwau ieithoedd:
    y Gymraeg, y Saesneg, yr Eidaleg

    Gyda llythyren fach yr ysgrifennir y fannod mewn teitlau neu enwau lleoedd yng nghanol brawddeg:
    Gwelais ef yn y Bala, nid ‘Gwelais ef yn Y Bala’,
    Anfonwch ef at y Llywydd, nid ‘Anfonwch ef at Y Llywydd’

    Mae angen priflythyren mewn cyfeiriad:
    25 Stryd y Bont, Y Barri

    Geiriau â'r ddeusain 'wy':
    Er cysondeb, arfer y Gwasanaeth Cyfieithu yw glynu at ddefnyddio 'yr' o flaen geiriau sy'n cychwyn â'r ddeusain 'wy', fel 'yr wybodaeth, 'yr Wyddeleg' ac 'yr wynebau'. Am ragor o wybodaeth, gweler Orgraff yr Iaith Gymraeg (tt. 45-7) a Gramadeg y Gymraeg Peter Wynn Thomas, tt. 787-8.

    Y fannod ar ôl geiriau sy’n gorffen mewn llafariaid:
    Y ffurf ar y fannod a ddefnyddir ar ôl gair sy’n gorffen mewn llafariad yw ‘-‘r’. Nid rhywbeth sy’n gyfyngedig i’r cywair anffurfiol neu lafar mo hyn, dyma’r drefn arferol. Mae’r rheol hon yr un mor berthnasol i’r fannod mewn enwau lleoedd ag i bob bannod arall.

    Mae modd defnyddio ‘y’ neu ‘yr’ pan fo pwyslais, ystyr neu rythm y frawddeg yn golygu bod hynny’n llifo’n rhwyddach, ond eithriad yw hynny, ee 'Dewch yma, y twyllwyr.'

    Cwestiynau adferfol: ‘sut’, ‘pryd’, beth’ etc (gweler hefyd yr erthygl 'cyweiriau')

    • Mae angen cynnwys y geiryn ‘y’ (y rhagenw perthynol traws) yn y cywair ffurfiol:
       Pryd y bydd y Gweinidog yn gwneud datganiad? nid ‘pryd bydd/pryd fydd’
      Mewn cyweiriau eraill (heblaw’r cywair llafar), os penderfynir ei hepgor, rhaid cynnal y ffurf gysefin:
       Sut cafodd y cynllun hwn ei gymeradwyo? nid ‘sut gafodd’
    • Mewn brawddegau perthynol mae angen cynnwys ‘y/yr’ o flaen ‘mae’:
       y siop y mae’r pentrefwyr wedi ei hagor

    Nid oes angen ‘y/yr’ (y geiryn rhagferfol) o flaen ‘mae’ na ‘maent’ ond lle bo angen defnyddio’r cywair clasurol.

Rhannu'r  dudalen hon

Cofrestra nawr i dderbyn y newyddion diweddara am ddigwyddiadau yn Gymraeg

Yn ôl i'r brig