Paratowyd yr Arddulliadur i roi cyngor ac arweiniad i’r rheini sy’n cyfieithu deunyddiau cyffredinol ar ran Llywodraeth Cymru. Gallwch ei bori yn ôl trefn yr wyddor neu yn ôl adran, neu ei chwilio am eiriau penodol. Byddwn yn diwygio cynnwys yr Arddulliadur ac yn ychwanegu ato’n rheolaidd.

Adrannau

Chwilio Yr Arddulliadur

Pori yn ôl trefn yr wyddor

Nesaf Blaenorol

I

  • iaith ryw-benodol

    Er na ellir osgoi’n llwyr yr angen i ysgrifennu ffurfiau megis ‘athro/athrawes’ gall eu defnyddio fwy nag unwaith neu ddwy yn yr un frawddeg neu baragraff fod yn glogyrnaidd. Defnyddiwch ffurfiau lluosog lle bynnag y bo modd felly, ee penaethiaid yn hytrach na ‘y prifathro/y brifathrawes’.

    Hyd y bo modd, dylid osgoi defnyddio ffurfiau megis ‘ef/hi’, ‘ganddo ef/ganddi hi’. Dylai’r rhagenw blaen gytuno â chenedl ramadegol yr enw y mae’n ei gynrychioli yn hytrach na’r rhyw biolegol y mae’r enw yn ei ddynodi, hyd yn oed os yw’r Saesneg yn dweud ‘his/her’. Er enghraifft:
    ‘If a parent sends his or her child to school’ – ‘Os bydd rhiant yn anfon ei blentyn i’r ysgol’.

    Ni ddylid ar unrhyw gyfrif ddefnyddio ffurfiau clogyrnaidd megis ‘Pan gaiff yr ymgeisydd llwyddiannus ei b/phenodi...’.

    Arfer y Gwasanaeth Cyfieithu yw peidio â defnyddio’r terfyniad –ydd mewn teitlau swyddi oni bai y bo’n digwydd yn naturiol yn rhan o’r teitl, ee ‘cyfieithydd’. Yn hyn o beth, rydym yn dilyn cyfarwyddyd Geiriadur yr Academi (tud. xii):

    "...gender is a grammatical classification, not an indicator of sex; it is misleading and unfortunate that the labels ‘masculine’ and ‘feminine’ have to be used, according to tradition. There is no reason why nouns ending in -wr, -ydd should not refer equally to a woman as to a man."

    Ni fyddwn, felly, yn defnyddio ffurfiau fel ‘rheolydd’ a ‘cyfarwyddwr/wraig’ ac mae’n bwysig iawn cofio hynny wrth gyfieithu hysbysebion swyddi, neu fe allai anghysondeb ddigwydd mewn hysbyseb gyfansawdd sy’n cynnwys nifer o swyddi.

    Ar y llaw arall, mae’n bosibl y bydd rhai deiliad swyddi yn dymuno defnyddio ffurfiau megis ‘rheolydd’ neu ‘cyfarwyddwraig’ yn eu llofnodion electronig neu ar eu cardiau busnes – mater o ddewis personol yw hynny.


     

  • in relation to

    Ceisiwch osgoi gorddefnyddio ‘mewn perthynas â’ a rhoi yn ei le ymadroddion megis ‘o ran’, ‘ynghylch’ neu ‘ynglŷn â’.

  • inclusion
    cynhwysiant, nid ‘cynhwysedd’ na ‘cynhwysiad’
  • iaith ryw-benodol

    Er na ellir osgoi’n llwyr yr angen i ysgrifennu ffurfiau megis ‘athro/athrawes’ gall eu defnyddio fwy nag unwaith neu ddwy yn yr un frawddeg neu baragraff fod yn glogyrnaidd. Defnyddiwch ffurfiau lluosog lle bynnag y bo modd felly, ee penaethiaid yn hytrach na ‘y prifathro/y brifathrawes’.

    Hyd y bo modd, dylid osgoi defnyddio ffurfiau megis ‘ef/hi’, ‘ganddo ef/ganddi hi’. Dylai’r rhagenw blaen gytuno â chenedl ramadegol yr enw y mae’n ei gynrychioli yn hytrach na’r rhyw biolegol y mae’r enw yn ei ddynodi, hyd yn oed os yw’r Saesneg yn dweud ‘his/her’. Er enghraifft:
    ‘If a parent sends his or her child to school’ – ‘Os bydd rhiant yn anfon ei blentyn i’r ysgol’.

    Ar adegau, fodd bynnag, gall fod yn amlwg i’r cyfieithydd mai at fenyw y mae’r testun yn cyfeirio, hyd yn oed os bydd y gair neu deitl y swydd yn wrywaidd yn ramadegol – neu i’r gwrthwyneb. Dylid cadw mewn cof y perygl o swnio’n anwybodus neu’n ansensitif mewn amgylchiadau o’r fath. Pan nad oes amheuaeth o gwbl ynghylch rhyw’r sawl sydd dan sylw a phe gellid arwain at destun rhyfedd, fel gyda’r enghreifftiau isod, dylid peidio â glynu’n rhy haearnaidd at y rheol i ddefnyddio’r rhagenw blaen sy’n cyd-fynd â chenedl ramadegol yr enw ee:

    ‘Mae’n bosibl y bydd y claf yn cael cynnig HRT ar ôl ei thriniaeth hysterectomi '
    ‘Cyflwynodd Prif Weinidog y Deyrnas Unedig ei chynigion gerbron y Senedd’

    Mewn rhai amgylchiadau efallai y byddai modd ychwanegu enw personol at y frawddeg yn y cyfieithiad er mwyn ei gwneud yn fwy naturiol defnyddio’r rhagenw benywaidd. Er enghraifft, yn achos yr ail frawddeg enghreifftiol uchod gellid ychwanegu enw “Theresa May”:

    ‘Cyflwynodd Prif Weinidog y Deyrnas Unedig, Theresa May, ei chynigion gerbron y Senedd’

    Ni ddylid ar unrhyw gyfrif ddefnyddio ffurfiau clogyrnaidd megis ‘Pan gaiff yr ymgeisydd llwyddiannus ei b/phenodi...’.

    Arfer y Gwasanaeth Cyfieithu yw peidio â defnyddio’r terfyniad –ydd mewn teitlau swyddi oni bai y bo’n digwydd yn naturiol yn rhan o’r teitl, ee ‘cyfieithydd’. Yn hyn o beth, rydym yn dilyn cyfarwyddyd Geiriadur yr Academi (tud. xii):

    "...gender is a grammatical classification, not an indicator of sex; it is misleading and unfortunate that the labels ‘masculine’ and ‘feminine’ have to be used, according to tradition. There is no reason why nouns ending in -wr, -ydd should not refer equally to a woman as to a man."

    Ni fyddwn, felly, yn defnyddio ffurfiau fel ‘rheolydd’ a ‘cyfarwyddwr/wraig’ ac mae’n bwysig iawn cofio hynny wrth gyfieithu hysbysebion swyddi, neu fe allai anghysondeb ddigwydd mewn hysbyseb gyfansawdd sy’n cynnwys nifer o swyddi.

    Ar y llaw arall, mae’n bosibl y bydd rhai deiliad swyddi yn dymuno defnyddio ffurfiau megis ‘rheolydd’ neu ‘cyfarwyddwraig’ yn eu llofnodion electronig neu ar eu cardiau busnes – mater o ddewis personol yw hynny.


     

Rhannu'r  dudalen hon

Cofrestra nawr i dderbyn y newyddion diweddara am ddigwyddiadau yn Gymraeg

Yn ôl i'r brig